Czym jest coaching?
Czym jest, a czym nie jest coaching
Coaching nie jest prawnie zdefiniowany, a Internety wypisują, co im do głowy przyjdzie – bez obrazy dla tych, co robią to z głową. Miszmasz gotowy! Żeby się go pozbyć, zajrzyj proszę do Mini przewodnika. Natomiast Listę 8 kluczowych kompetencji coacha według ICF znajdziesz tu https://icf.org.pl/kompetencje/.
Zasady coachingowe
- Partnerstwo – równość stron relacji coachingowej i wzajemny szacunek
- Zaufanie – wiara, że Klient ma w sobie wszystko do realizacji swojego dążenia
- Obecność – bycie i uwaga dla Klienta w 100%
- Tworzenie – korzystanie z kreatywności dla osiągnięcia celu Klienta
- Tak i… – przyjmowanie każdego zdarzenia i informacji jako możliwości.
Coach musi stosować zasadę poufności, która działa tak samo, jak tajemnica zawodowa. Tyle że nie wynika z przepisów prawa, a z kodeksów etycznych (por. https://icf.org.pl/kodeks-etyczny/). Jeśli na sesji wstępnej lub spotkaniu coach nie poinformuje o poufności, uciekajcie (z krzykiem lub bez) albo zostańcie na własne ryzyko. Przy zawieraniu umowy coachingowej zadbajcie, w jakich sytuacjach klient i coach są zwolnieni z zachowania poufności (np. naruszenia prawa czy zagrożenia dla siebie albo innych). To są wyjątki. Jak one nie zaistnieją, coach zabiera historię klientów do trumny (ja do urny).
Metoda CoachWise, według której pracuję, zawiera jeszcze kilka innych zasad (tak są opisywane dla adeptów sztuki coachingowej https://www.coachwise.org/szkolenia/coachwise-essentials/). Moim zdaniem, pięknych, przestrzennych i wspierających:
Umiejętność słuchania
Coach ma słuchać i słyszeć, bo to jego jednak z podstawowych umiejętności. Agnieszka Jagoda Inglik (Coach ICF MCC / Mentorka / Trenerka) ukuła pojęcie „słuchopatrzenia”, które najlepiej oddaje zakres słuchania przez coacha. Zawiera w sobie słuchanie: aktywnie, wielopoziomowo, słuchoobserwowanie, słuchoodczuwanie, słuchoodbieranie. Coach powinien słyszeć to, co zostało wypowiedziane w słowach oraz zawarte w tonie głosu, mimice, gestach, w całym ciele.
Takiemu słuchaniu służy cisza. Coach wycisza siebie i włącza radar na Klienta. Milczy, gdy klient mówi. Nie przerywa ciszy, jakkolwiek długo by trwała, jak Klient się zastanawia. Bo cisza ma ogromną moc. Jest narzędziem coachingowym, który pomaga klientowi usłyszeć swoje myśli, zobaczyć zachowania, poczuć emocje. Nawet jak od niej ucieka, to też jest to dla niego komunikat, który odczyta dzięki pytaniu coacha typu: co Ci robi cisza?
Pytania coachingowe
Coach nie przygotowuje pytań z góry. Tworzy je wskutek słuchopatrzenia i w zgodzie z celem sesji, kierując się ciekawością (nie mylić z ciekawskością) wobec Klienta i jego świata (patrz 5 powodów, dla których coach pyta). Z punktu widzenia kompetencji coachingowych, zadawane przez coacha pytanie jest dobre, jeżeli:
- ma charakter otwarty (np. co już masz? jakie masz alternatywy?); pytania zamknięte (np. czy znasz kogoś, kto wie, jak postąpić w tej sytuacji?) coach stosuje tylko, gdy chce uzyskać odpowiedź „tak” lub „nie”
- ma krótką formę i jasną treść, np. kto Cię wspiera? kto Ci przeszkadza?; coach, który zignoruje te wymagania, najczęściej słyszy: nie rozumiem pytania
- zachowuje neutralność (nie ocenia, niczego nie sugeruje) i adekwatność (jest skutkiem słuchopatrzenia, podążania za klientem), np. jakie są Twoje wnioski? jak to czujesz teraz?
- cechuje się wnikliwością, czyli zmusza do przemyślenia, skłania do autorefleksji, zwiększa samoświadomość, np. kto postawił ten sufit? co Cię skłania do…?
- zmierza do tworzenia przez Klienta możliwości, rozwiązań, opcji, planów, np. co wykorzystasz? jakie są Twoje możliwości? co byś zrobiła/zrobił, gdybyś wiedziała/wiedział?
- zapewnia wsparcie klientowi, np. co już zbudowałeś? jaki będzie Twój pierwszy krok?
Klient (albo jego ciało) mówi, że pytanie jest dobre, gdy nie umie od razu odpowiedzieć. Pytanie popycha go do przemyślenia, analizy, „pokopania”. Może doznać OLŚNIENIA, choć nie zawsze się do tego przyznaje. Co poniektórzy wpadają najpierw w „panikę”, a inni zanurzają się w sobie, bo przez chwilę (krótszą lub dłuższą) panuje cisza. Zabrało ich tam nie tyle dobre, co MOCNE pytanie.
Umiejętność odzwierciedlania, czyli galeria luster
W galerii luster Klient zobaczy odzwierciedlenie swoich wypowiedzianych i niewypowiedzianych słów, emocji, wartości, przekonań i postaw, nawyków i schematów, możliwości i ograniczeń. Wsłuchując się w jego wypowiedzi, coach pokaże to, co słyszy i obserwuje w:
Lustrze podsumowującym – streści słowa Klienta, zachowując ich sens
Lustrze nazywającym – nada nazwę (termin) temu, co od Klienta usłyszał, nie dokonując interpretacji
Lustrze interpretującym – podzieli się z Klientem obrazem, jaki sam widzi w danej części Twojej wypowiedzi, gestach, ciele.
Lustrze parafrazującym – we własnych słowach przedstawi fragment opisu Klienta, nie interpretując go
Lustrze metafory – użyje przenośni dla omawianego przez Klienta wątku albo całej sytuacji
Lustrze szerszej perspektywy – „namaluje” duży obrazek, w którym Klient ujrzy większy kontekst omawianej sprawy, powtarzający się wzorzec (schemat) zachowania
Odzwierciedlając, coach nie oceni. Nie skomentuje subiektywnie. Zachowa neutralność, żeby Klient mógł uświadomić sobie i zrozumieć, co tak naprawdę widzi w lustrze. Żeby miał przestrzeń na refleksję.
Coaching to nie tylko rozwój
Praca z coachem kojarzy się przede wszystkim z rozwojem, ale może też wzmocnić Klienta. Wesprzeć. Dmuchnąć w skrzydła. Odblokować źródło energii. Przywrócić zaufanie do siebie. Odbudować nadzieję i wiarę.
Wzmocnienie może być głównym dążeniem, celem, kierunkiem czy jakkolwiek Klient nazywa stan, który chce, żeby był jego udziałem. A wtedy podczas sesji coachingowej, w zależności od wyboru:
- wydobywa się złoto Klienta (technika Mining for gold)
- poszukuje momentów pełnego spełnienia i szczęścia w życiu Klienta
- organizuje się spotkanie z idealnym Ja Klienta
- poznaje się źródła podziwu Klienta
- dokonuje się przeglądu tego, co Klient już ma, a czego nie docenia.
Wzmocnienie może być też jednak dodatkowym profitem sesji lub procesu coachingowego na zupełnie inny temat.